Iran is voor mij grotendeels een back-into-time bezoek. Sinds 1972 is het alweer 47 jaar geleden dat ik enkele malen dit prachtige land bezocht.  Vele herinneringen komen naar boven drijven als ik door het land toer. Ik was toen begin twintig en het was het eerste echt verre land dat ik bezocht. Natuurlijk is er veel veranderd in deze jaren. Niet te vergeten de Iraanse Revolutie van 1979 waarna het veel moeilijker werd om een visum te krijgen. Met name de vijandigheid met de Verenigde Staten hebben de betrekkingen met het Westen geen goed gedaan, maar uit veel verhalen van overlanders leer ik dat Iran een toppositie inneemt in de meest vriendelijke en gastvrije bevolking.

Dit wordt mij direct duidelijk als ik na de grensovergang tussen Turkmenistan en Iran op weg naar de heilige stad Mashad voor de eerste keer moet tanken bij een Iraanse benzinepomp. Het blijkt dat je zonder speciale creditcard niet kunt tanken. Weet ik veel. Een behulpzame truckchauffeur overhandigt mij zijn telefoon waarna iemand mij in het Nederlands uitlegt hoe dit systeem werkt. Het blijkt zijn neef die in Almelo woont en nu op familiebezoek is in Mashad. De kaart kan tot een maximum bedrag worden geüpload om te voorkomen dat de goedkope benzine op de zwarte markt tegen woekerwinsten wordt doorverkocht in Afghanistan en andere omringende landen. Een liter diesel kost hier ongeveer 7 Eurocent. Dan is het rijden in een truck met een verbruik van 1 op 4 niet meer zo’n grote aderlating. De vriendelijke truckchauffeur vraagt niet een extra bedrag voor het gebruik van zijn kaart, wat overigens later wel gebruikelijk is bij het gebruiken van iemands kaart. Het moment en de persoon bepalen dan de uiteindelijke prijs. Maar het blijft een schijntje in vergelijking met de gemiddelde Europese prijs. De diesel bevat een grote hoeveelheid zwavel wat schadelijk is voor moderne motoren. Boven de Euro 4 moet je echt AdBlue toevoegen wat niet overal voorradig is. Maar Piggy heeft met zijn 37 jaar geen Euronorm en heeft hier geen last van. Alweer een reden om met een oude auto op wereldreis te gaan. Weinig elektronica en een relatief eenvoudige motor die men in deze landen kan repareren.

Langs de hoofdwegen van Iran staan in de middenberm om de 50 meter grote foto’s van jongemannen, de martelaren van de tragische Iran-Irak oorlog (1980-1988) Het verkeer is in de 47 jaren verveelvoudigd, de wegen zijn verbreed en in redelijke staat, maar het weggedrag is nog even slecht als voorheen. Als trucker is het nodig om 8 paar ogen te hebben. Als spinnen zouden kunnen rijden…… Iraniërs verslaan wat betreft verkeersregels aan je laars lappen alle Centraal Aziatische landen. Rechts en links inhalen, te langzaam of te snel rijden, parkeren op de rijbaan en dan de krant lezen en van voorsorteren hebben ze nog nooit gehoord. Rechts of links voorrang? Iedereen neemt voorrang en de doorzetter wint. Opmerkelijk is dat er nauwelijks getoeterd wordt door een boze chauffeur die gesneden wordt, want iedereen doet het en accepteert het van elkaar. Ook opmerkelijk dat ik nauwelijks ongelukken zie.

In Mashad parkeer ik Piggy naast een rij Pakistaanse en Indiase pelgrimsbussen, te herkennen aan de extra opsmuk aan de bussen, drukke teksten en veel chroomwerk. Samen met mij komen ze hier voor het Heiligdom van de achtste imam van de Sjiieten , Imam Reza . Het gaat er nu anders aan toe dan 47 jaar geleden. Als niet-moslim was het toen nauwelijks mogelijk de moskee en het mausoleum te betreden. Ik herinner me de verhalen dat vrouwelijke toeristen met de toen populaire hotlegs het terrein werden afgejaagd door brandende sigarettenpeuken uit te drukken op hun benen. Nu is dat volledig anders. Het heilige terrein is flink uitgebreid en als toerist kan je tot diep in het heiligdom doordringen. Vrouwen krijgen een chador aangereikt waarbij vooral de haren goed bedekt moeten worden. Er komt een gids met je mee die in goed Engels uitleg geeft over dit heiligdom van Imam Reza. Er wordt uitvoerig uitleg gegeven over het verschil tussen de Sjiitische en Soennitische tak van het geloof en ondertussen wordt door een kledingbewaakster de chador van een Chinese medetoerist herschikt omdat haar lange haarlokken onder de doek tevoorschijn komen. Het is een imposant schouwspel in dit decor van gouden koepels en minaretten, gebedsruimten met plafonds en muren bezet met een mozaïek van kleine spiegeltjes, een kenmerk van sjiitische moskeeën. Schoenen uit, want niet alleen mag je het heiligdom niet met schoenen betreden, maar dat zou ook zonde zijn van de prachtige Perzische tapijten die de volledige vloer bedekken. Op het grote plein wordt opgeroepen tot gebed. Ik loop langs de honderden in zwarte chador geklede vrouwen die op de knietjes gaan en maak vele foto’s met mijn telefoon. Dit is toegestaan, zij het discreet. Fotograferen met een grote camera is verboden omdat hierin explosieven verborgen kunnen worden vertelt de gids mij.

Bij een poging dollars te wisselen bij de bank word ik doorverwezen naar de straat. De koers is daar 3 maal beter zegt de kassier. Voor mij onbegrijpelijk maar daar ga ik me maar niet druk over maken. Het Iraanse geld is een ramp. Eén Euro is 130.000 Rial waard. Voor het “gemak” praat men liever over 13.000 Toman. En om het nog gemakkelijker te maken heeft men het vaak over 13! Er schijnen regelmatig nieuwe biljetten in omloop te komen. Nieuwe biljetten hebben vaak een iets andere kleur en een ander formaat waardoor deze weer lijken op een biljet van een andere waarde. Bij het betalen is het dus zaak om eerst te informeren of men het over Rial of Toman heeft. Het tellen van het aantal nullen op de biljetten is voor mij zonder leesbril een beetje moeilijk zodat ik vaak de fout in ga en op het punt sta veel te weinig of veel te veel te betalen. Maar gelukkig zijn de Iraniërs goudeerlijk zodat ik mijn bundeltje bankbiljetten kan tonen waarna zij zelf de juiste biljetten eruit kunnen plukken. Een maaltijd kost je al snel een miljoentje.

De laatste jaren worden de kledingvoorschriften voor de vrouwen wat soepeler. In steden met belangrijke heiligdommen zoals Mashad en Qom ziet men nog veel vrouwen in de alles bedekkende zwarte chador, maar in andere steden zijn relatief veel vrouwen rebels genoeg om hun sjaal ver naar achteren te dragen waardoor hun haar, soms met een opvallend gekleurde lok, zichtbaar is. Veel moderne vrouwen dragen make-up, dragen moderne kleding en een oplettende toerist ontwaart af en toe vrouwen, maar soms ook mannen, met een pleister op de neus. Ik moet toegeven dat nogal wat mensen rondlopen met een flinke hoekvormige neus. Tegenwoordig weet de plastisch chirurg daar vakkundig mee om te gaan.

De kust van de Kaspische Zee is tegenwoordig een aaneenschakeling van steden en dorpen met nogal wat resorts. Er is een constante stroom van verkeer van oost naar west en omgekeerd. Wat een verschil met 47 jaar geleden toen het er zo rustig was. De nu kale rijstvelden die in de zomer zo mooi groen zijn, liggen verscholen achter de flats en moderne winkelcentra. Meer landinwaarts rijzen de bergen van het Alborzgebergte omhoog. De kronkelwegen leiden me naar prachtige overnachtingsplekjes naast meertjes, oude burchten en bijzondere bergdorpjes. Het weer is hier niet altijd even prettig. Regelmatig rij ik in dichte mist over glibberige wegen tot meer dan 2000 meter hoogte. De avonden zijn dan wel eenzaam waardoor ik vroeg het bed opzoek. Ik slaap dan op de eerste verdieping in het gastenverblijf. D.w.z. in het achterste compartiment van de cabine. Farshin, mijn gastheer hier in Busher (aan de Perzische Golf) vertelt tegen iedereen dat Piggy drie verdiepingen heeft met een lift. Hoe luxe kan je het hebben.

De mensen zijn zo vriendelijk dat je het nauwelijks voor mogelijk houdt. Stopt een auto naast me terwijl ik aan het wandelen ben. Hello, Where do you come from (altijd de eerste vraag), where do you go, I can bring you. Bij mijn weigering vraagt hij of ik een banaan wil hebben. Bij mijn beleefde weigering stapt hij uit en haalt uit de achterbak een flinke tros bananen en enkele mandarijnen en appels. Hij was net naar de markt geweest. Zodoende wordt mij regelmatig eten aangeboden, wordt zelfs een toegangskaartje voor me gekocht omdat ik niet voldoende geld bij me heb en ga zo maar door. In Rasht maak ik vrienden die me helpen met het uitleggen en installeren van een VPN app om in Iran Facebook te kunnen gebruiken. Ze weten precies hoe je de digitale blokkades door het regime kan omzeilen. Ze vertellen me dat ze niet vrij zijn in dit land. Als we iets te luidruchtig hierover praten realiseert één dat onze overbuurman misschien meeluistert, dus onze conversatie moeten we op een ander moment maar voortzetten. In de metro van Teheran zit ik naast een jongen die mij zijn mobieltje geeft waarop hij getekst heeft dat Iran geen vrij land is. Met duim en wijsvinger gebaart hij de contouren van een baard en snor en schud zijn hoofd. De moellahs geven hem die vrijheid niet. Maar zo te horen hunkeren slechts weinigen naar een revolutie. Ze zien veel meer heil in een evolutie. De wereldgeschiedenis laat zien dat revolutie alleen maar eindigt in de volgende narigheid.

In de bergen ten noorden van Qazvin wordt ik staande gehouden door politie. Of ik mijn paspoort wil laten zien. Eerst wil ik weten wat de reden van deze aanhouding is, maar die geven ze niet. Ik geef ze uiteindelijk een kopie, maar ze willen het origineel zien. Ik weiger want voor je het weet houden ze je paspoort. De agent is overigens erg vriendelijk en spreekt een beetje Engels. Vanwege mijn weigering moet ik naar het politiebureau. Daar aangekomen wordt ik getrakteerd op een kopje thee. Het wordt een gezellig gesprekje en als ik me wat meer op mijn gemak voel geef ik mijn paspoort en de gevraagde documenten van de auto. Het komt erop neer dat ze gewoon nieuwsgierig zijn waar ik vandaan kom, waar ik naartoe ga en nog meer van dat soort vragen. Nadat we met z’n allen voor Piggy gaan staan om een selfie te maken kan ik vertrekken. M’n nieuwe vrienden komen me de volgende dag goed van pas als ik problemen met de waterpomp heb. Zoals bekend ben ik niet bepaald technisch ingesteld, zodat ik de 40 km terug rij naar het politiebureau om hulp te vragen. Na wat telefoonwerk nemen ze me mee naar een monteur die het zaakje repareert (losgeraakte waterslang!) Daarna neem ik definitief afscheid van mijn politievrienden.

Teheran is de volgende plek vol met herinneringen. Piggy wordt aan de zuidkant van de stad geparkeerd op de immens grote parkeerplaats van het mausoleum van Ruholla Khomeiny. Het is er momenteel niet druk en ik heb de parkeerplaats voor mezelf. Voor mij is het mausoleum natuurlijk nieuw. Ook hier sta ik perplex van de soepelheid waarmee ik in de moskee en de extreem grote zalen met spiegel mozaïek bedekte plafonds en muren kan betreden. Weliswaar moet ik rugzak en grote camera achterlaten en kan ik na fouillering het heiligdom betreden. Er is geen begeleider nodig. Fotograferen met telefoon is geen probleem en zelfs de laatste rustplaats van Khomeiny is ook voor niet-moslims toegankelijk. Het is een imposante ervaring. (wat je ook van deze meneer vindt)

Van af het mausoleum is de stad Teheran makkelijk per metro in alle richtingen te bereiken. Allereest zoek ik mijn dierbare plekken op van destijds zoals de woning van mijn ouders die hier tussen 1972 en 1975 woonden en Darband waar we vaak thee dronken op houten platforms in het bergstroompje. Het huis is nagenoeg verdwenen en Darband is een kermisachtige attractie geworden. Misschien is het niet goed om na zo’n lange tijd terug te keren. De herinneringen worden daardoor geweld aangedaan. Natuurlijk ga ik ook naar de andere bezienswaardigheden zoals de uitgestrekte bazar, het Golestanpaleis, het zomerpaleis van de laatste Sjah en nog meer, maar na enkele dagen wordt de drukte van de stad me te veel en trek ik zuidwaarts.

In Qom bevindt zich de op één na belangrijkste heiligdom van Iran. Namelijk het mausoleum van Fatima , de zuster van Imam Reza (van Mashad) . 47 jaar geleden mocht je hier nauwelijks uit de auto stappen, laat staan foto’s maken. Nu ben je als toerist welkom in het intussen flink uitgebreide heiligdom. Weliswaar onder begeleiding van een zeer vriendelijke moellah die me uitgebreide uitleg geeft. Hier is het fotograferen met een grote camera wel mogelijk, maar het betreden van het heiligste gedeelte waar Fatima begraven ligt weer niet. Als ik met Piggy wil vertrekken krijg ik nog een aantal heerlijke sinaasappels toegestopt van een fruithandelaar aan de overkant van de straat.

En zo volg ik de toeristische standaardroute verder naar het zuiden . De  oude bazaar van Kashan , de prachtige moskeeën, madrassa’s, paleizen en tuinen van Isfahan, de ruïnes van Persepolis, de hoofdstad van het machtige Perzische rijk onder Darius, Xerxes en Artaxerxes en geplunderd door Alexander de Grote en Shiraz, de stad van de grote Perzische dichters Hafez en Saadi, waarvan de mausolea dagelijks honderden pelgrims aantrekt. Herinneringen, herinneringen, herinneringen…….

In Isfahan breng ik een bezoek aan Arvin Pro-Fabrications, een werkplaats van Vrezh en zijn broer die bekend staat bij Overlanders. Ik kom voor wat licht laswerk en eindig met een totale onderhoudsbeurt en nog een aantal andere reparaties. Een hele waslijst. De banden worden gewisseld, de olie en filters vervangen, stuurkolom nagekeken, olielekkage opgelost, nieuwe remschoenen en nog veel andere zaken. Onderweg naar het zuiden slaap ik in de woestijn onder de prachtige sterrenhemel, op parkeerplaatsen, naast moskeeën en wordt bij het zoeken naar overnachtingsplaatsen gesteund door de app IOverlander. Het reizen is zoveel eenvoudiger geworden na de opkomst van het digitale tijdperk.

De Iraanse overheid is niet altijd blij met deze digitale ontwikkelingen. De heftige onlusten die onlangs ontstonden na de verhoging van de benzineprijzen met 300% werden fors onderdrukt en het totale land werd afgesloten van het internet. Een nooit eerder toegepaste maatregel. Natuurlijk sijpelen berichten binnen. Tussen de 200 en 300 doden en meer dan duizend arrestaties. Nadat de onlusten de kop in waren gedrukt kreeg de bevolking een sms toegestuurd waarin gevraagd werd om informatie om de “raddraaiers” beter te kunnen opsporen. Behalve de belemmering in mijn internetgebruik heb ik hier niets gemerkt. Ik zat grotendeels in woestijngebied, maar van andere overlanders hoor ik dat ze getuige waren van autobranden, barricades van brandende autobanden en ook brandende banken en benzinestations. Met name Shiraz beleefde de felste onlusten.

De onlusten hebben hoofdzakelijk te maken met de slechte economische situatie. Na de economische sancties moeten de mensen verder de broekriem aanhalen, vallen er ontslagen en gaan bedrijven failliet. Er is in deze tijd een toevloed van straatverkopers. Schoen- en kledingverkopers en anderen kunnen hun huur niet betalen en zijn genoodzaakt hun waren op straat te verkopen.

Ondertussen ben ik aangeland in Busher, een havenplaats aan de Perzische Golf. Ik heb mn kamp opgeslagen bij de Stadium Sports Bar van de sportieve Farshid. Een favoriete plek van overlanders. Farshid is bijna dagelijks bezig om zijn sixpack en overige musculatuur op peil te houden. Hij laat graag video’s van zijn trainingen zien en zorgt er voor dat zijn haar goed in model zit. Hij is een uitstekende gastheer, die heerlijke espresso’s maakt vergezeld van een warme versgebakken cookie vol met calorieën. Mijn broekriem kan weer met een gaatje minder aangetrokken worden.

Er blijft nog een week over van mijn Iraanse visum. Binnenkort zal ik naar Bandar Abbas rijden om daar de ferry naar Sharjah in de Verenigde Arabische Emiraten te nemen. Een volgende episode van de reis gaat aanbreken

TAKE A LOOK AT PHOTO’S AND VIDEO’S OF IRAN

MY PORTFOLIO OF MY TRAVELS FROM 1987  CAN BE SEEN AND/OR BOUGHT HERE AT STOCK PHOTO AGENCY Afbeeldingsresultaat voor alamy